ดู ตลาดสดเทศบาลตำบลอ่างศิลา ในแผนที่ขนาดใหญ่กว่า
ตลาด
หมายถึง ศูนย์รวมการแลกเปลี่ยน การพบปะ การทำกิจกรรมของคนภายในพื้นที่ ท้องถิ่น
หรือชุมชน ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้ทั้งวัน ตั้งแต่เช้ามืดจนถึงกลางคืน
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวัฒนธรรมของแต่ละท้องถิ่น
ที่ตลาดนั้นๆ ข้าพเจ้าได้ไปพบปะพูดคุยกับคณะกรรมการตลาดชุมชน
แม่ค้า และผู้ซื้อตลอดจนชาวบ้านทั่วไปในชุมชนตลาดอ่างศิลาแล้ว สรุปมาว่า
ชาวบ้านเห็นว่าตลาดได้ก่อให้เกิดผลดีต่อชุมชน
·
ตลาดช่วยรองรับผลผลิตที่เหลือกินภายในครอบครัว
·
ช่วยคนในชุมชนมีรายได้เพิ่มขึ้น และลดรายจ่าย
·
เกิดการหมุนเวียนเงินขึ้นในชุมชน
·
ตลาดช่วยป้องกันการเอารัดเอาเปรียบจากพ่อค้าภายนอก
·
เกิดการกระตุ้นให้มีการวางแผนการผลิตและเน้นให้มีอาหารปลอดภัยมาขายในชุมชน
“ศิรินันทพร กับแม่ค้าตลาดสดเทศบาลตำบลอ่างศิลา”
แต่ การทำกิจกรรมอะไรก็ตามไม่ใช่ว่าจะราบรื่น
ล้วนมีอุปสรรค ก็เป็นเรื่องที่คณะกรรมการและแม่ค้าในตลาดชุมชนทราบและแลกเปลี่ยนกันเพื่อหา
ทางแก้ไขปัญหากันต่อไป เช่น อาหารพื้นบ้าน ทุกหมู่บ้านย่อมมีร้านค้าเอกชนอยู่แล้ว
มีมากมีน้อยก็แล้วแต่ชุมชน แต่ เป็นที่ตรงกันในการสังเกตว่า ย่อมที่จะเป็นคู่แข่งโดยปริยายกับร้านค้าของเอกชน
โดยเฉพาะที่ขายของสดด้วย แรกๆก็เล่นเอามองหน้ากันไม่ติดเหมือนกัน แต่เมื่อผ่านไปสักระยะหนึ่งก็เป็นที่รับได้
เพราะว่าตลาดชุมชนส่วนใหญ่เปิดเฉพาะวันและเวลา เช่น เปิด 1-3 วันต่อสัปดาห์ เฉพาะเวลาบ่ายถึงค่ำเท่านั้น แล้วแต่ชุมชนจะตกลงกันเอง ยกเว้นบางชุมชนที่ตกลงว่าเปิดทุกวัน
แต่ไม่เต็มวันดังกล่าว
ที่มาแรงแซงทางโค้งเห็นจะเป็น
"กลุ่มรถพุ่มพวง" หรือ
“รถตลาดเคลื่อนที่”บางท่านไม่รู้จักใคร่แนะนำว่า
รถพุ่มพวงคือ ชาวบ้านที่ยึดอาชีพพ่อค้าแบบ delivery โดยเอารถมอเตอร์ไซด์
มาดัดแปลงเบาะหลังเป็นภาชนะบรรจุสินค้า บางทีก็มีแป้นไม้ตอกตะปูแล้วแขวนถุงพลาสติกที่ใส่อาหารเต็มหลังรถ
วิ่งไปเอาสินค้าต่างๆจากตลาดตอนตี 4-5 แล้ววิ่งเข้าหมู่บ้านตามเส้นทางที่เขาแบ่งสายกันเอง
ที่เป็น Delivery เพราะ เข้าถึงหัวบันไดบ้านเลย
 |
“ตลาดนัด” เป็นกลุ่มที่ไม่ใช่คนท้องถิ่นมาจากทุกสารทิศ จะมีกลุ่มของเขาที่มีรถปิคอัพ ตั้งแต่ 5-15 คัน โดยประมาณ เอาสินค้าทุกชนิดจากโรงงาน หรือไปเหมาถูกๆมาจากห้างใหญ่ ส่วนมากเป็นของใช้ทุกอย่างที่ครัวเรือนต้องการ เร่ไปจัดตลาดนัดเรื่อยไปตามจุดที่เขามาสำรวจและตกลงกับผู้นำชุมชนไว้แล้ว ซึ่งชาวบ้านก็จะมาจับจ่ายกันเป็นจำนวนมาก นี่แหละที่เป็นจุดเงินไหลออกจากชุมชนทุกสัปดาห์จำนวนมากทีเดียว
ความสะอาดถูกสุขอนามัย
เป็นอีกประเด็นหนึ่งที่ตลาดชุมชนจำเป็นจะต้องมีการดูแลอยู่เสมอ เช่น
สินค้าอุปโภคและบริโภคต่างๆจะต้องสะอาดและถูกสุขอนามัยสร้างความมั่นใจให้
กับผู้บริโภคในชุมชนและต่างชุมชนที่มาเยือนได้
สินค้าที่ดูสะอาดของชุมชนจะต้องได้รับการดูแลที่ดีจากผู้เกี่ยวข้อง
และหากเป็นไปได้สินค้าอุปโภคและบริโภคต่างๆเหล่านี้
จะต้องเป็นสินค้าที่ทำให้เกิดความเชิดหน้าชูตาและสร้างเอกลักษณ์ในท้องถิ่นด้วย
บทสรุป
ตลาดชุมชนที่ควรอนุรักษ์นั้นน่าจะเป็นตลาดเก่าที่คนในชุมชนช่วยกันปกป้อง
รักษามรดกทางวัฒนธรรม
ตลาดเก่าชุมชนเปรียบเสมือนพิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิตที่รอให้คนมาเยี่ยมเยียน ที่สร้างชุมชนที่มั่นคงขึ้นมา
การเดินไปมาในตลาดชุมชนในซอกซอยไหนของตลาด มีแต่ผู้คนยิ้มแย้มทักทาย กิจกรรมต่างๆในตลาดชุมชน
ถ้าดำเนินการต้องไม่มีผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมในชุมชนหรือทำให้ระบบนิเวศน์และสภาพแวดล้อมเสียสมดุล
และเกิดผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในชุมชน
“นอกจากนั้นสมาชิกในชุมชนจะต้องมีส่วนร่วมในการตัดสินใจในการจัดการและการจัดสรรผลประโยชน์ร่วมกันอย่างยุติธรรม
ตลาดชุมชนควรเป็นศูนย์รวมของภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เป็นรูปแบบ
เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เน้นและให้ความสำคัญในการดำรงชีวิตของคนในชุมชน เป็นสิ่งที่ควรอนุรักษ์และสืบทอด
ตลาดชุมชนเป็นศูนย์รวมของภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีความหลากหลาย
ตั้งแต่ภูมิปัญญาทางเกษตรกรรม คหกรรม สถาปัตยกรรมและศิลปกรรม ภาษา/วรรณกรรม
พิธีกรรม ขนบประเพณี และ โหราศาสตร์
ซึ่งนับวันจะหมดไป เพราะคนรุ่นใหม่ไม่เห็นคุณค่า ดังนั้นจึงถือเป็นหน้าที่ของคนในชุมชนและคนไทยทุกคนในการหันมาสนใจความสำคัญ
ของตลาดชุมชนที่เป็นฐานทางเศรษฐกิจชุมชนและเป็นแหล่งภูมิปัญญาท้องถิ่น
เป็นแหล่งกิจกรรมชุมชนที่สร้างความเข็มแข็งเพื่อให้คนในชุมชนสามารถที่จะนำ
มาทำมาหากินเลี้ยงชีพอยู่ได้อย่างมีความสุข พร้อมทั้งรักษาวัฒนธรรมที่มีความงามและเป็นมรดกทางวัฒนธรรมดั้งเดิมไว้ให้คง
อยู่ตลอดไป”
